ATAKÖYÜM

KARDEŞ SİTELER

ATAKÖY.BİZ– çaykarafm– Yeşil Alan Köyü – Şahinkaya Köyü – Uzuntarla Köyü

forumçaykara– Köknar Köyü – Kabataş Köyü –Eğridere Köyü

Taşören Köyü– Ulucami Köyü – Taşkıran Köyü – ZAGUDA.TR.GG;

BU GÜNÜN HABERLERİ

Yerel Deyim ve Sözler

• Acele giden ecele gider.
• Aç ayu oynamaz.
• Aç adama yedi yorgan örttiler uyuyamadi.
• Açuk boğaz aç kalmaz.
• Adama fesini ters giydirmek.
• Adam olacak çecuk pokindan belli olur.
• Adamın yere bakanindan kork.
• Adun çikacağine canun çiksun.
• Afkuran köpek ehtiyarlamaz.
• Ağa bir gelin aldi, belayı satın aldi.
• Ağaç yikilmamiş, yeri pelli etmez!
• Ağ (kiç) islanmadan baluk tutulmaz.
• Ağır ayak olmak
• Ağır ol batman gelesun
• Agır baş eyidur, rüzgar eserse almaz!
• Ağzı daha süt kokayur.
• Ahiret sualina tutmak
• Akşamdan çalma ki sabahtan korkma
• Akli olmayan çavuşlar töner bo..ni avuçlar.
• Akli bir karış havada dolanmak.
• Aklima gelen başuma gelur.
• Aklum keser olsaydi kafam tuğdi (örs) olurdi.
• Akşamun işini sabaha pirakma.
• Akşam güneşi güzele vurur.
• Aleme muhtaç olma işini kendun pecer.
• Allah boy verdi, kapti/koyverdi.
• Allah dağina göre fırtuna verur.
• Allah’a bir can borcum var.
• Alanla satan pilur, kel ile yatan pilur.
• Alur ağırdan, kuşağu lahurdan.
• Alni delinmek.
• Altundur kasesi kadifeden kesesi.
• Anam olsun ağzi olmasun, pobam olsun eve gelmesun.
• Anan eldi mi poban başka köylü olur.
• Anasına pak kizini al.
• Arkasi açılmak
• Armudun iyisini ayular yer.
• Arpa ektum lazut bitti, yazuk emeklerim yitti.
• Arumdan yere girdum.
• At kaçti, torpa düşti.
• Ateş tüştüği yeri yakar.
• Ateşun zorini kazan pilur.
• Attan tuşen elmez, eşekten tuşen elur.
• Ati kişneten sahibidur.
• Ayağı uğurlu gelmek.
• Ayağuni sicak tut, başuni serin, düşünma derin derin.
• Ayağuni yorganina göre uzat.
• Ayağun sığmayacaği yere paş girmez.
• Ayuya tediler kalk eyle horon, kalkti yikti tünyayi.
• Aza kanaat etmeyen çoğu bulamaz.
• Aza koyayirum almayi, çoğa koyayirum tolmayi.
• Azini pilmeyen çoğuni pilmez.
• Paluk paştan kokar.
• Başundan beyük işlere girişmek.
• Başı darda olmak.
• Başında çamlar bitmek.
• Başına yıldırım inmek.
• Beleşe konmak.
• Beleşe bayılmak.
• Ben köpeğe emrederum, köpek kuyruğina.
• Bezir yağı kabinda bal olmaz.
• Bir baltaya sap olmamak.
• Bir eli yağda bir eli balda.
• Bir beynemazın yedi köye zarari var.
• Bizum eşek bu avazdan geberdi.
• Bir yaşına daha basmak.
• Burni bir karış havada olmak.
• Buyurun cenaze nemazina.
• Burninun dikine gitmek.
• Burnina b.k almak.
• Buyuran ile osuran yorulmaz.
• Büyük lokma ye , büyük söz söyleme.
• Cami duvarına işemek.
• Cami avlusunda kalmak.
• Can çıkar, huy çıkmaz.
• Can teslim olmak.
• Cendek gibi olmak.
• Ceviz ablağı gibi olmak.
• Ciğerini sökmek.
• Cin çüfut olmak.
• Cin olup adam çarpmak.
• Cin çalar çingan oynar.
• Çakı gibi olmak.
• Çecuklan girma yola,olur paşuna pela!
• Çecuğe iş buyur, kendun peşunden kit.
• Çerkez gelini gibi dolanmak.
• Çirkin ile bal yema , güzel ile taş taşı.
• Çisa (kuş) körduği tane pitmez.
• Çok ebeler çecuk poğar.
• Çok kezen çok oğrenur.
• Çulu çaputu toplamak.
• Daha neler neler!
• Daha tavuklar yatmadi.
• Deduğu deduk, çalduği düdük.
• Deli içun her gün bayram.
• Deli dana gibi dolanmak.
• Demir’un köpeği gibi ortalikta dolaşmak.
• Denize kum ben de para, çırayı yak metelik ara.
• Denize düşen yilana sarulur.
• Dereyi taşlamak.
• Dinsuzun hakkundan imansuz gelur.
• Doğduğina pişman etmek.
• Domuz gibi bir hereze düşmek
• Döğme tastan su içmez.
• Dostun, yüzer postun.
• Düğününde elekle su taşımak.
• Düşersen, bir avuç toprakla kalk
• Düşun taşun b.ktur işun.
• E kizum sağa derum e kelinum sen işit.
• Eden bulur.
• El eli yikar.
• El eliyle ilan tut, yarısını yalan tut.
• Ele güne muhtaç olmak
• Elde avuçta yok.
• Elden gelen öğün olmaz, o da vaktinde bulunmaz.
• Elma eşşeğum elma, yonca biter da yersun.
• Elleri feli feli olmak.
• Elun atina pinen tez iner.
• Elun maliyle haşomatluk etma.
• Elüm elüm, hırlamaya ne borcum var.
• Elüsi olan birgün, telisi olan hergün ağlar.
• Elüyi çok yıkarsan ya os… ya si.ar.!
• Eski tüşman tost olmaz.
• Eşek tağda geberur, zarari eve kelur.
• Eşek haçan kervan paşi olur, atlar yari yoldan töner.
• Eşeği türten os…na katlanur.
• Eşek tüyüni teğişturur, huyuni teğişturmaz.
• Ettun bir heyir, tut paçağuni ayir.
• Evladun yüzüni güldüren anadur.
• Ey malum ! verup da mi kötü olayim, vermeyipta mi..?
• Eyi adam sozinun üstüne kelur.
• Eyi adamdan doyilmaz !
• Eyi at yemini artturur.
• Ev üstüne ev olmaz.
• Fazla mal göz çıkarmaz.
• Feleğun çemberinden geçmek.
• Feli feli doğranmak.
• Feneri yolda söndürmek.
• Fesi başından uçmak.
• Finduk kabuğunu doldurmak.
• Firildak gibi dönmek.
• Gece kuşi olmak.
• Gelin ata bindi, ya kısmet dedi.
• Gelin gibi dolanmak.
• Gençluğine doymamak.
• Göze gelmek.
• Gözünü dört açmak.
• Gün yüzü görmemek.
• Günü güne eklemek.
• Götü Holaysa’dan görünmek.
• Ha Hasan kadı, ha kadı Hasan.
• Haçan naçar kalursun tulkari da alursun.!
• Halun olmadi mi malun da yok.
• Hanım hanım oturmak.
• Hastaya yatak sorilmaz.
• Haticeye değil, neticeye bak.
• Hayhayum kitti vahvahım kaldi.
• Hemençesi koltuğunda dolaşmak.
• Her taşun altindan o çikar.
• Hersinden çatlamak.
• Hem 25 kuruş, hem şöför mahalli.
• Hınzırın munzurundan geçmek.
• Horosan’da tarlası var.
• Huylu huyundan vazgeçmez.
• Isıracak köpek dişini göstermez.
• İbriği değme (döğme bakırdan)
• İçi seni yakar tışi beni.
• İğnenun deluğinden geçmek.
• İki cami arasında beynemaz.
• İki kumanın eşyaları pi sanduğa sıhti, iki eltinun sıhmadi.
• İmanallah tolidur.
• İnce eğirur, sık tokur.
• İngiliz kumaşı gibi.
• İnsan kanatsuz kuştur.
• İpsuz sapsuz dolaşmak.
• İşkenaz’da yazlanmak.
• İt dirliği ile bey gibi yaşamak.
• İmam osuranda cemaat sıçar.
• İsterum da vermessun, çalarum da görmezsun.!
• İsteyenun pi yüzi kara, vermeyenun iki.!
• İşten artmaz tişten artar.
• Kaçanun anasi ağlamaz.
• Kalkacağum yere oturma!
• Kalkti rahmetli, oturdi korbakor.!
• Kakoşim mi olacaksun.
• Kahvesi Yemen’den gelur.
• Kapak felisi gibi dağılmak.
• Kapiya bağlanacak köpek teğil.
• Kar üstune yürur da izi pelli etmez.!
• Karamolla mi öldi.
• Karayemiş yaprakları ne zaman tüşer, pu iş olur.
• Kardaş kardaşa eyi rüya görmez.!
• Kardaş kardaşa minzi para ile.
• Kargaya sordiler: niye karardun? Halama kelin oldum da.
• Kari mali alçak kamaraya benzer.
• Karinca kanatlaninca elumine işarettir.
• Karipluk (özlem) fena şeydur.
• Karnun toymaduği yere açluğinu duyurma.
• Kart ağaç eğilmez.!
• Kaydani kildan ince.
• Kaynananun eyisi terin olur kuyusu.!
• Kayuşun köpeği gibi dolaşmak.
• Keçinun poynuzi kaşinince çopanun teğneğine sürünur.
• Kedi olalı bi siçan tuttun.
• Kedi toğurduği siçan tutar.!
• Kelepur olsun da kendir tohumu olsun!
• Kelun ilaci olsa kafasina sürer.
• Kelle kaçanin yerinde olmak.
• Kendir tarağından geçmek.
• Keskin sirke küpüne zarar verur.
• Kestane çikti kumuştan töndi bakti, “ha bu nerden çiktum” dedi.
• Keyfumun kahyasi değisun.
• Kırdığı ceviz kırkı aştı.
• Kırkinden sonra azani teneşur paklar.
• Kırk ceviz görmeden bi çumak atmaz.
• Kırk tövbeyi pir okudi.
• Kız halaya uşak tayiya penzer.
• Kimse ayranum karadur temez.
• Kimi su pulu içemez, kimi tereden geçemez.
• Kindiden sonra öten horozun kafasini keserler.
• Kirez yağı gibi erimek.
• Kocanun iki kaşuği varsa pirini kiracasun.
• Kofilara işemek.
• Komşinun tavuği komşiya kaz körinur.
• Konuştirur mangırı, yüksek olur hatıri.
• Kork abrilun beşinden, öküzü ayirur eşinden.
• Korza kalmak.
• Köpeği andun teğneği hazirla.
• Köpek haçan yaşlanur, olur kutrun maskarasi.
• Köpek yeduği kapida afkurur.
• Koyun çan tertinde, kasap et tertinde.
• Kökten ne yağdi da yer kabul etmedi.
• Köpeğun toğasi kabul olsa kökten kemuk yağardi.
• Köpeğun haturi yoksa sahibinin hatıri var.
• Köpek afkurmakla kocar.
• Köpeğun ayağuni taştan mi esirgedun.
• Köpek bakmaktan yaşlanır.
• Köpek köpeğun etini yemez.
• Köpek uzanamadığı ete mundar der.
• Köpek zorla ava kitmez.
• Kören köz kulağu istemez.
• Köti yere yakın olandan korkacasun.
• Köz körmeyinca könül katlanur.
• Külenin mali ağlayana heyir etmez.
• Kudi yuvarlandi kapağuni buldi.
• Kurbağa tedi: ağzum su tolidur konuşturmayun peni!
• Kurdini kırmak.
• Kutni yelek, ,ipek fistan üstüne.
• Kurinun sebebinden yaş da yanar.
• Kuri çamur tuvara tutmaz.
• Küçüğün (şubat) güneşinden fayda olmaz.
• Küni olana pişe olmaz.
• Küsun ortağı olmaz!
• Laf lafı, mangır kapıyı açar.
• Lafın harmanı olmaz.
• Lenger gibi yayılmak.
• Mal başa bela.
• Mart ayini aradan çikarmak.
• Mart danasi gibi diriklamak.
• Mart danasi gibi puçisetmek.
• Mart kapidan bakturur, kazma kürek yakturur.
• Maluni hirsiza teslim et!
• Mayıs b.ku gibi yayılmak.
• Meteliğe kurşun atmak.
• Muh kesti (soğuktan donmak)
• Meramın elinden hiç pişe kurtulmaz.
• Nallari tikti.
• Nemazda közi olmayanun ezanda kulaği olmaz.
• Nane limon
• Ne kodun elume, ne sureyim yuzune.
• Nebre gibi kıvırmak.
• Nerde peleş orda yerleş.
• Nereye kitersan oranun horomini oynayacasun.
• Ne şeytani kör ne ihlasi oku.
• Ne dağda tarlam var ne ayuylan kavgam var.
• Ne verursan elunlan o keleçek seninlan.
• Oküz eldi ortakluk pozuldi.
• Onu beşukteki cecuklere anlat.
• Ordek haçan şaşurur köt..en suya taldurur.!
• Ortak işun peli kıriktur.
• Ortaliği vayvelaya vermek.
• Öpmeyecek olan sorar:yanağun nerde?
• Oyina girenun göti islanur.
• Pabucu dama atılmak.
• Pahane kestaneye vururuk oynamaya. (kız-erkek kestane toplamaya gider ama maksat sevdalıktır)
• Pak anasini al danasini.
• Pal yeyen paldan usanur.
• Palas palandıras gelmek.
• Palahor gelini gibi dolanmak.
• Pana kümen edenun yandi kuskunderasi.
• Paşkasinun ipilan kuyiya inilmez.
• Para peşin kese meşin.
• Param yoktur evlensem, künüm tükenmez elsem.
• Paşuma tolanma urum kelini kibi.
• Bedağva sirke baldan tatludur.
• Pen her zaman kuymak yerdum tavayi yikayan olsa.
• Pen irimi kırimi vururdum.
• Pekle pekle yollari, kelmez gağurolari.
• Pen derum sağa er kişi olmam, sen sorarsun pağa kaç çecuğun var.
• Pen terum torunum yok, o ter dayimsun dayim.
• Pen tedum oni toğriluğina, sen koydun oni oğluğuna.
• Pesle kargayi oysun közuni.
• Peşukta giren teneşurde çikar.
• Peynir ekmek gibi.
• Pi pire içun yorgan yakar.
• Pi künun peyluğu peyluktur.
• Pilursun kötünun huyuni, ne içersun yahninun suyuni.
• Piri yer piri pakar, kıyamet ondan kopar.
• Pisiğun pacağini ilk kicede ayirurler.
• Pişmiş kelle gibi sırıtmak.
• Poğalmişun mali para etmez.
• Pok üstünden yemeği alır.
• Porç vermekle yol yürümekle piter.
• Porç yiğidun kamçisidur.
• Puzak peşine siğir çok para eder.
• Sabah yağdi işune, öğleden sora yağdi evune.
• Saçini çira etmek.
• Saği soli kolaçan etmek.
• Sağır sultan eşitti.
• Sakal deduğin tuydur, huy kene eski huydur.
• Sakalım yokki sozum dinlensun.
• Sanma devran bu devrandur.
• Sarandaris etmek.
• Sen Allahun kuli da ben Sadullahun kuli miyum.?
• Senun pildukleruni pen unuttum.
• Sen zot pen zot bakalum ata kim verur ot.
• Sessuz akan dereden kork.
• Siçan deluğe siğmaz, çihavel da peşinde.
• Siçandan doğan dağarcuk keser.
• Sırık gibi dikilmek.
• Sidiğun ilaç osa tenize işersun.
• Siğır pağilan gider.
• Sinek gibi vızıldamak.
• Sinek murdar teğil, mide polandurur.
• Soğanun yarisi tatli da yarisi aci olmaz.
• Soğuk tonsuz kezeyi.
• Sokma akıl yedi adim kider.o da akilliya köredur.
• Soradan görme ermeniden tönme.
• Söz peyuğun su kücuğun.
• Söz var halkun içinde söz var hulkum içinde.
• Sütten ağzi yanan, yoğurdi ofurerek yer.
• Surati beş kariş.
• Süluk gibi yapişmak.
• Suti pozuk olmak.
• Şeker suya düşmedi.
• Şerrinden korunmak.
• Şeytanin bacağuni kirmak.
• Şüpheli can cennete varmaz.
• Tatli til yilani teliğunden çikarur.
• Tabanlari yağlamak.
• Tahtasi noksan olmak./tahtasız.
• Taş taş üstüne koymamak.
• Tağ yanmiş da tağuşanun haberi olmamiş.
• Teli teliyi körince teğneğini saklar.
• Teli alacayi sever.
• Temirci odun küreğiylan kömulur.
• Teveciye hisim olan hanunun kapısini keniş tutacak.
• Til ıslak yeredur nereye olsa töner.
• Til maraz karışti, uşak pençereden uçti.
• Tişi kuş yuvayi yapar.
• Tost peni körsun da pi soğan kabuği osun.
• Topi attum yayi astum.
• Tökülen sut kabini tolturmaz.
• Tomuzdan bi kil koparmak kardur.
• Tünya yansa senun hasıruna almaz.
• Uçan kuşa borcu olmak.
• Unlar paşkasunun, sıçanlar toğuşur üstine.
• Unumi eledum, eleğumi astum.
• Urum kelini kibi dolanup durursun.
• Üşenenun oğli olmadi, olan da toğri olmadi.
• Uzun yolun azıği pol olur.
• Vecahati yerinde olmak.
• Ver peş kuruş söylet oni, ver on kuruş turturamazsun oni.
• Ya herro ya merro.
• Yalancinun yalani rezil eder filani.
• Yana yana kül olmak.
• Yatan elmez, yeten elür.
• Yatan eşeğe saman yok.
• Yel esmeyince yaprak salinmaz.
• Yemem teyen sofra kurutur, oturmam teyen minder çürutur.
• Yemeği olan eldi da ateşi olan elmedi.
• Yer yarıldi, yere girdi.
• Yerden yığma boylu.
• Yeyen pilmez kotaran pilur.
• Yeryüzü şeytani gibi dolanmak. (e şeydan)
• Yilduzlari bir gelmek.
• Yilan kirkan.
• Yoksun külerler seni, varsun tilden yerler seni.
• Yalanun biraz kuyruği olur.
• Yüksek nalın, aç karın; salın sevdiğim salın.
• Zemheride hiyar puldun da yemezsun.

COĞRAFİ YAPI

İlçemiz Karadeniz Bölgesinin doğu bölümü, Trabzon ilinin güneydoğusunda, 40,33- 40,55 kuzey enlemleri ile 40,15-40,30 doğu boylamları arasında yer alır. İlçenin doğusunda Rize ilinin İkizdere ilçesi, güneyinde Bayburt ili, batıda Sürmene ilçesi, kuzeyde Dernekpazar ilçesi kuzey doğusunda Of ilçesi ile çevrilmiştir. İlçenin yüzölçümü Orman Bölge Şefliğinin verilerine göre 63.700 hektardır( 637 km2). Nüfusu 1997 yılı nüfus sayımının sonucuna göre 27.590 kişidir. Km2′ ye düşen insan sayısı 46 kişidir.

Türkiye genel ortalamasında rakam 76 kişi olduğu düşünülürse ilçemiz, nüfus yoğunluğu bakımından Türkiye ortalamasının çok altındadır. Bunun en önemli nedenleri şöyle sıralanabilir.
Tarım alanlarının ve ürün çeşitliliğinin azlığı, sanayinin hiçbir kolunun bulunmaması, Eğitim ve Sağlık hizmetlerinin kısıtlı olması, ilçe nüfusunu sürekli göçe zorlamıştır.

yüzey şekilleri
İlçemiz, Kuzey Anadolu kıvrımları mezozoik (İkinci zaman)‘in tebeşir devrinde başlamıştır. Bu kısmın en fazla kıvrımı alt tebeşir tabakaları üzerinde az kıvrımlı, fakat aykırı bir tabakalaşma gösteren üst tebeşir tabakaları görülür. Ancak Alp-Himalaya dağ oluşumu olan III. Jeolojik zaman ilk dönemine rastlar. Bunların en önemli örnekleri Kemer- Soğanlı ve kuzey eklanları bu devrin yani Mezozoikin üst tebeşir devrine aittir. Bu yörelerdeki tortul kütleler killi, kumludur. İlçenin arazisi kayşa olayına çok müsaittir. Bunun sebebi volkanik kütlelerin Sistlive ve Marnlı kütleler üzerine, jeolojik zamanlarda toplanarak moloz yığıntılarının meydana gelmesidir. Bölgenin yağışlı oluşu moloz yığınlarının su geçirmez yerler üzerine oturması bazen bu yığıntılar dereler tarafından sürüklenmesine neden olur. Bu olaylar çok yağmurlu yıllarda oluşur. İlçe yöresinde en büyük sel felaketi 24 Temmuz 1929 yılında olmuştur. Bu felakette Ulucami, Şahinkaya, Aşağı ve Yukarı Kumlu, Çambaşı ve Taşlıgedik köyleri büyük ölçüde zarar görmüştür. Sonuç olarak Çaykara’nın arazisi II’inci jeolojik zamanın sonunda, III Jeolojik zamanda başlayan Alp-Himalaya Dağ oluşumu sırasında Kuzey Anadolu dağları ile oluşmuş genç kıvrım dağlarıdır.

İlçemiz genelde engebeli bir araziye sahiptir. Güneyde Trabzon-Rize dağlarının uzantısı olan Soğanlı dağları yer alır. Bu dağlar sarp geçit vermeyen üzerlerinde Eylül’e sarkan kalıcı buzulların olması, bu buzullar vadiden 800-900 m aşağıya sarkarak akarsuları beslerler. İlçe merkezini Bayburt iline bağlayan Soğanlı (Dağ Geçidi) vardır. Bu geçit Eylül ayının sonunda kar yağması ile kapanır ve ancak haziran ayında ulaşıma açılır. Soğanlı geçidinin doğusunda yer alan Sarıkaya, Karakaya ve Haldızen dağları 3000 metre nin üstüne çıkan yükseltilere sahiptir ve geçit vermezler. Üzerlerinde çok fazla buzul ve buzul göllerine rastlanır. Bu göller Balık, Aygır, Kara, Sarı, Pirömer, Buzlu, Koyun, Dipsiz, Hatalan, Sırri ve Kazıklı gölleri önemli olanlarıdır. Bu göller buzul suları ile beslenir

önemli tepeler
Sarı, Kara, Aygır ve Balık gölleri buzulların erimesinden sonra genellikle sularını kaybederler.
Soğanlı ve Haldızen dağları üzerindeki önemli tepeler şunlardır.
Genellikle dağların doğuya doğru uzantıları üzerlerindeki tepelerin yükseltileri, batıdakilere göre daha yüksektir. Buda Doğu Karadeniz’de olduğu gibi dağlar batıdan doğuya doğru yükseltileri artar. İlçenin toprakları iklimin etkisiyle yıkanmış Podzol ile kahverengi orman topraklarından oluşmuştur. Ancak Çambaşı köyü ile Aşağı Kumlu köyleri arasındaki arazi, kalkerli bir yapıya sahiptir. Bu konuda Coğrafya Öğretmeni A.Rahim AYAZ’ ın Çaykaralılar Bülteninin 7 ‘ inci sayınsında yayımlanan bir inceleme ve araştırma yazısı mevcuttur.
 
Tepenin Adı  Yükseklik (m)
Akdağ Teopesi  3192
Anzer Dağı Tepesi  3321
Demirkapı Tepesi  3376
Yıldırım Kapısı Tepesi  3200
Kayışkıran Tepesi  3156
Karakaya Tepesi 3193
Taşbaşı Tepesi  2300
Ömergazi Tepesi 2528
Hazne Kapı Tepesi  2000
Kusba Tepesi 2533
Beddualı Meşe Tepesi  1786
Zigandenbaşı tepesi  2736
Konutlar Tepesi 2480
Ziyaret tepesi 2629
Harami Tepesi 2517
Büyük Tepe 2468
Kolunlar Tepesi 2175
Siperler Tepesi 2354
 …………………………………………………………………………….
BİTKİ ÖRTÜSÜ

İlçede hemen hemen bütün mevsimlerde yağışın görülmesi, bitki örtüsünün gür ormanlarla kaplı olmasına neden olmuştur. 900 m yüksekliğe kadar nemi seven geniş yapraklı (kayın, gürgen, meşe, çam, sarıçam kızılağaç, kestane, ceviz ve çeşitli meyve ağaçları), 900-1300 m arası ise iğne yapraklı ile kayın karışık ormanlar, 1300-2200 m ye kadar iğne yapraklı (karaçam- köknar gibi) ağaçlar mevcuttur. Genellikle ağaç türleri ilçe merkezinden yukarıya doğru kestane, kızılağaç, gürgen, ladin, kayın, sarıçam, köknar, akağaç, saf ve karışık meşeler yer alır. İlçe genelinde ormanın üst sınırı Demirkapı’da 2200m ye ulaşır. Yüzyıllardan beri köylerden ve yaylalardan bilinçsiz bir şekilde ormanların tahribi (yakacak ) sonucu ormanın üst sınırının aşağıya doğru inmesine neden olmuştur. Ormanların korunması için 1838′ de İstanbul Nezaretine bağlı Orman Müdürlüğü kurulmuş, ancak bugün hizmet verememektedir. 1857 yılında Kanunname’î Arazi ilan edilmesi ile ormanların korunmasına ilk adım atılmış oldu. Ancak gelişen zaman içinde bu kanunda ihtiyaca cevap veremediğinden, 1937 yılında çıkarılan 3116 sayılı Orman Kanunu ile 3204 sayılı Teşkilat Kanununda ormancılığın temeli atılarak bu tarihten sonra teknik anlamda ormancılık başlamış oldu. Çaykara ilçesinin toplam ormanlık alanı 19.906 hektardır. Bu Ormanların bir kısmı bozuk vasıflı ve Köylülerle Sosyal problemli muhafaza ormanlarıdır. Üretilen 1200 orman emvalinden Orman Köylülerine zati ihtiyaç olarak (31 ve 32. maddelere göre) verilmektedir. 31. madde tamirat, 32’inci madde yeni inşaat olarak bilinmektedir.
İlçede mevcut ormanlar özellikle Uzungöl yöresinin ormanlarıdır. Bitki örtüsü, yaban hayatı bakımından elverişli ve zengin oluşu, doğa güzelliğinin olması Uzungöl çevresini “ Tabiatı Koruma Parkı” olarak ilan edilmesine kadar ulaşmıştır.
akarsular
solaklı deresi
İlçe merkezinden geçen solaklı deresi, Soğanlı ve Haldızen dağlarındaki buzul göllerinden ve ilkbaharda eriyen buzullardan kaynağını almaktadır. Trabzon ilinin en uzun akarsularındandır. Uzunluğu 80 km dir. Çaykara’yı Kuzey - Güney yönünde yararak derin vadiler oluşturur. Solaklı deresinin havzası 700 Km2 civarındadır. Debisi Türkiye ortalamasının üzerindedir. Tatlı su balıkları ile ün yapmıştır. Son zamanlarda Uzungöl beldesinin turizme açılması ve yeni yol yapımı nedeniyle suyun kirlenmesi sonucunda balıkların üremesine önemli ölçüde zarar vermiştir. Akarsuda Çambaşı köyü altındaki Çatma mevkiine kadar sazan ile karışık alabalık, daha yukarı kısımlarda ise sadece alabalık yaşamaktadır.
Solaklı deresini besleyen kollar;
Uzungöl Beldesi yönünden İbsil Deresi, Haldızen Deresi, Multat Deresi, Baldi Deresi, Siron Deresi, Taşlıgerdik Deresi ve Çambaşı dereleridir.
Karaçam (Ogene) bölgesinden Şekersu yayla deresi, Heneke deresi, Karaçam mezra deresi, Uzuntarla deresi ve Çamlıbel dereleridir.
Uzungöl ve Karaçam bölgelerinden gelen bu iki kol Çambaşı köyü altındaki Çatma mevkiinde birleşerek Çaykara merkezine kadar Hadi suyunu alıp, İlçe merkezinde Yeşilalan-Baltacılı deresi ile birleşir. Dernekpazarı ve Taşhanpazarından geçerek Of ilçesinden Karadenize dökülür. Solaklı deresinin özellikle Raftink Sporu yapmak için çok müsait bir yapıya sahip olmasına rağmen, ne yazıkki şu zamana kadar gerekli tanıtım faaliyetleri yapılmadığından yöreyi ziyaret eden yabancı turistler tarafından ara sıra bu spor yapılmaktadır.
b. yeşilalan baltacılı deresi
Bu dere adını Yeşilalan ve Baltacılı köylerinin mezraları ( Harsan) mevkiinden almaktadır. Yağmurlu yıllarda Çaykara merkezini su baskını yönünden tehdit eder.Yağmur yağdığı zaman sürekli bulanık akar. İlçe merkezinde Solaklı deresi ile birleşir. Üzerinde İlçe merkezinden 200- 500 m ye kadar alabalık yaşamaktadır. Derenin Baltacılı bölümünde alabalık tesisleri mevcuttur. 2000 yaz sezonunda ilçe merkezinde alabalık üretme havuzları ile bir restoran hizmete açılmıştır.

 Ataköy ve Çaykara Tarihi

İlçe merkezine 9 km. uzaklıkta olan Ataköy beldesinin nüfusu 2000 yılı sayımına göre 3128’dir.
Ataköy’ün 1515 tarihli Mufassal Defter ve daha sonraki dönemlere ait tahrir kayıtlarıyla Vilayet Salnamesi’nde adı ayrı bir köy olarak geçmez. Ancak, 1583 tarihli tahrir kayıtlarına göre Çaykara ilçesi sınırları içinde bulunan 12 köyden biri olan “Paçan nam-ı diğer Siro” sınırları içinde gösterilmektedir. 1876 Trabzon Vilayeti Salnamesi’nde bugünkü Çaykara sınırları içerisinde belirtilen 25 köyden birisi “Şinek-Paçan” olarak geçmektedir. 1915 yılı Trabzon iline bağlı köyleri gösteren kayıtlarda Şinek (önerilen adı Ferahiye’dir) adıyla ilk kez ayrı bir yerleşim yeri olarak anılmaktadır.
İlk yerleşenlerin Vartan köyünden geldikleri söylenir. Daha sonra yakın (Şahinkaya, Maraşlı, Aşağıkumlu, Köknar, Çambaşı) ve uzak (Konya, Maraş, Rize, Artvin, Erzurum ve Kars) çevrelerden gelen aileler Şinek’e yerleşmişlerdir.
Bölgede bugün “Lemali” olarak anılan çarşının adının ilk yerleşenlerden Lemnoğlu Ali’den geldiği söylenmektedir. Benzer bir adlandırma da beldenin bir semti olan Koftali (Ali Keser, dediğine karşı çıkma! Anlamında) için söz konusudur.
Zaman içinde Ataköy’e gelip yerleşen kimi önemli aileler şunlardır; Canoğulları Koldere’den, Kuştular Taşhan’dan Rizeye ve Rize’den Şinek’e, Kamaloğulları Aşağıkumlu’dan, İslamoğulları Maraş köyünden; Sofuoğulları, Sakaoğulları ve Serdarlar Of’tan, Bakkaloğulları Maraşlı’dan gelmişlerdir. Ozbaylar Orta Asya kökenlidir.
Daha sonraki dönemlerde de önemli nüfus hareketleri yaşayan Ataköy’den 1920li yılların başında arazilerini satıp Adapazarı’na, Ankara’ya (Haymana) gidenler olmuştur. 1929 sel felaketi sonrasında da önemli sayıda aile Bayburt’un Demirözü (Kısanta) köyüne göç etmiştir.
Bir ara adı Serince olarak belirlenen Ataköy, 10.10.1957 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı’yla belediye olmuştur. İlçenin önemli beldelerinden biri olan Ataköy’de bugün (2005), Sağlık Ocağı, Sağlık Meslek Lisesi, İlköğretim Okulu, PTT ve Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi bulunmaktadır.
Bir kayaçta oluştuğu bilinen genişçe bir düzlükte ve ona bağlı fazla engebeli olmayan yamaçlarda yer alır. Ataköy beldesinin üst bölümünde, heyelan korkusuyla ağaç kesilmeyen Beddualı Ormanlar bulunmaktadır.
Tarıma elverişli arazisi düz olduğu için bir zamanlar tarlalar atla sürülür ve bolca ürün alınırdı. Arazinin çoğu, önceleri her çeşit sebze yetiştirmeye elverişli iken bugün nüfus göçü nedeniyle fındıklığa dönüşmüştür. Kivi üretimi denemesi bölgede ilk kez burada yapılmasına ve başarılı olunmasına karşın yeterli devlet desteği alınmadığı için önemini yitirmektedir. Bir emekliler beldesi olmaktan kurtulmak için belediye ve yeni nesil çırpınıp durmaktadır.
Belde, bütün çağdaş olanaklardan yararlanmaktadır. Sultanmurat bağlantılı yolun tam olarak asfaltlanması Ataköy’ün canlılığını arttıracaktır.
Ataköy’de bürokraside, silahlı kuvvetlerde, siyasette ve özel girişim alanlarında öne çıkan bir çok değerler vardır. 5. Cumhurbaşkanımız Cevdet Sunay bu beldenin çocuğudur.
Yaylacılık anlayışının yaygın olduğu Ataköy’ün yaylaları Sultanmurat bölgesinde bulunan Hanırmak, Vartan, Cerah, Sarıkaya ve Sıcakoba’dır.
…………………………………………………………………………………
ÇAYKARA’NIN TARİHİ
 
Çaykara ilçesi, Trabzon ve çevresinin 15 Ağustos 1461 tarihinde Fatih Sultan Mehmet tarafından fethiyle Osmanlı Devleti topraklarına katılmıştır. İlçe Trabzon’a bağlı olup, ilin güney-doğusunda yer almaktadır. Arazisi oldukça engebelidir.
Çaykara (Kadahor) doğudan Hayrat ilçesi ve Rize ili, batıdan Dernekpazarı (Kondu) ve Köprübaşı ilçeleri, güneyden Bayburt ili, kuzeyinden de Dernekpazarı ilçesi ile sınırlıdır. İlçe adını, ilçe merkezinde bulunan ve merkezin su ihtiyacını karşılayan Çaykara Suyu’ndan almıştır. Ancak ilçenin bu adla 1947 yılından itibaren anılmaya başlandığı anlaşılmaktadır. Bu tarihten önce, ilçenin merkez mahallesi olan Kadahor adıyla anılmaktaydı. Tespit edilinilebildiği kadarıyla Kadahor (Çaykara) ile ilgili ilk kayıt 1583 tarihlidir. Bu kayıta göre bir mezranın “Kadahor”un yanında olduğu belirtilmekte beraber; buranın mezra mı, köy mü olduğu hususunda bir bilgi verilmemektedir. Kadahor ilk olarak 1654 tarihli kayıtlarda Of kazasına tabi “Karye-i Holayısa-i Kadahor” adıyla bir iskan birimi olarak göze çarpmaktadır. 1657 tarihli sicil kaydında yalnız “Kadahor” köyü adıyla Müslümanların yaşadığı bir yerleşim birimi olarak dikkat çekmektedir. Kadahor’un 1876 (H.1293) tarihli salnamede Of kazasına bağlı bir köy olduğu görülmektedir. Kadahor (Çaykara), 1925 yılında Of ilçesine tabi bir nahiye olarak yapılandırılmıştır 11 Haziran 1947’de 5071 sayılı kanunla Çaykara adıyla ilçe yapılmış ve 1 Ocak 1948’de de fiilen teşkilatlandırılmıştır. İlçe merkezi Solaklı Deresi’nin kenarında kurulmuştur. Bugün Çaykara (Kadahor) ilçesi sınırları dahilinde 28 köy yerleşim birimi olup; ilçenin yüzölçümü toplam 559 km2’dir

BÖLGENİN GENEL TARİHİ ve TÜRKLERİN YERLEŞMESİ
Yazılı kaynaklara göre Çaykara ve Dernekpazarı yöresi ile ilgili ilk kayıt tespit edilinilen kadarıyla Kondu (Dernekpazarı ilçe merkezi)’ya aittir. Bu kayıt 1486 yılından önce olmakla beraber hangi tarihe ait olduğu kesin olarak belirlenememektedir. Ancak bu yerleşim birimi ile ilgili kaydın 1461 ila 1486 yılları arasındaki bir tarihe ait olduğu tahrir kayıtlarından ortaya çıkmaktadır. Kondu, Türkçe bir yer adı olup, konmak, konaklamak ve yerleşmek anlamına gelmektedir. 1486 yılı tahrir kayıtlarında yer alan bilgilere göre; bugünkü Dernekpazarı ilçesi sınırları dahilinde Kondu, Oflare (Visir) ve Kaçal adlı üç iskan birimi olup bu yerleşim birimlerinde nüfus ikamet etmekteydi.

1486 tarihli arşiv kayıtlarına göre bugünkü Çaykarailçesi sınırların dahilinde Gorgora nam-ı diğer Paçan, Holayısa, Paçan ve Zino (Zeno) adlı dört köy iskan birimi olup, her birinde nüfus bulunmaktadır.
1486’da bugünkü Çaykara ilçesine bağlı yerleşim birimlerinde vergi mükellefi olarak yalnız Holayısa köyünden Ahmet adında bir Müslüman’ın kaydına tesadüf edilmektedir. Diğer nüfusun Hristiyan olduğu görülmektedir. Ancak, Zeno köyünün tımarı Yeniçeri cemaatinden Hasan Sarıgöl’e, Gorgara köyünün yine Yeniçeri cemaatinden Saruca’ya, Paçan köyünün timarı Salman adlı kişiye, Oflare (Visir) köyünün timarı Rumeli’den sürülen Arnavutlardan İbrahim oğlu Mehmet ile Abdi ve Murat adlı şahıslara, Kondu köyünün timarının daha önce Koyulhisarlı İbrahim’e ait olduğu, 1486’da Tirebolu kalesi görevlilerinden kale dizdarının oğlu Hızır, kethüda İlyas ve imam Mevlana Yakup’a, Paçan köyünün bir hissesinin timarı daha önceleri Nalbant Yusuf ile Sinan’a, belirtilen tarihte Giresun kalesi mertlerinden Ömer, Murat, Musa, İsa ve İlyas adlı şahısların tasarrufunda olduğu, Zino (Zeno) köyünün timarının bir hissesi daha önceleri Süleyman Bey’in azatlı kölesi Abdi’ye, belirtilen tarihte ise Of kalesi dizdarı Atmaca’ya, Kaçal köyünün timarı ise daha önce Torul kafirlerinden Todoros ve Gorgor’a verildiği, zikredilen tarihte ise Trabzon kalesi azeblerinden Hacı Mehmet, Merzifonlu Yusuf, Bergamalı Ali, Trabzonlu İskender, Hasan ve Kalaycı Bedri’ye verildiği görülmektedir.
1488 tarihli bir kayıtta Paçan köyünün bir hissesi Burak oğlu Hızır’a, Holayısa köyünün bir hissesi Aravut Yusuf’a, diğer bir hissesi ise daha önce Rüstem’in elinde iken zikredilen tarihte Mustafa adlı şahsa timar olarak verildiği belirtilmektedir.
1497 tarihli bir kayıtta Holayısa köyünün bir hissesi Mehmet adlı şahsın timarı iken kendisinden alınıp Karaca adlı şahsa verildi. Yine aynı köyün diğer hissesi 1500 tarihli bir kayıtta Mustafa adlı timar sahibinden alınıp İlyas adlı bir başka sipahiye verildiği anlaşılmaktadır.
1515 tarihli tahrir kayıtlarında Kondu köyünün Mora sürgünlerinden Mazrak Ali Bey oğlu Yahya’nın timarı olduğu belirtilmektedir. İki ayrı köy olarak belirtilen Oflare köyünün biri Abdi oğlu Hızır’ın tasarrufunda iken, Trabzon sipahilerinden Atmaca oğlu Hasan’a verildiği, diğerinin Kapıcı Musa oğlu Mustafa’nın timarı iken, Trabzon sipahilerinden Ali Çelebi oğlu Hızır’a verildiği görülmektedir. Gorgora nam-ı diğer Paçan köyü Ahmet oğlu Mustafa’nın timarı iken bu tarihte Trabzon sipahilerinden Oflu İskenderoğlu Mustafa’nın tasarrufunda bulunduğu, Holayısa köyü Solaklar’dan Süleyman Bey’in tasarrufunda iken İskender Ağa’nın serhazen-, biruni Trabzonlu Bayram’a verildiği, Zeno köyü timarı Süleyman Bey’in azadlısı Çerkez Bayram’ın elinde iken Dırazlı Ahmet oğlu Mustafa’nın elinde olduğu, Paçan köyünün vergi gelirleri zaim Yakup oğlu Cafer’in elinde iken Canca (Gümüşhane) kalesi mertlerinden Hamza oğlu Mehmet’e verildiği görülmektedir. Yine aynı köyün bir timar hissesi Giresun kalesi mertlerinin tasarrufunda iken bu hissenin Trabzon şehrinden olan casus İskender’e verildiği kaydedilmektedir.
Holo adlı köy ilk olarak 1515 tarihli tahrir kayıtlarında zikredilmekle beraber; 1486 yılından sonra kurulduğu 52 numaralı tahrirde daha önce Behşayiş oğlu Mehmet’in tasarrufunda bulunduğunun belirtilmesinden anlaşılmaktadır. Holo köyünün 1515’te Trabzon sipahilerinden İlyas’ın timarı olduğu kaydedilmektedir. Kaçal köyünün vergi geliri Trabzon kalesi azeblerinin timarı iken bu tarihte Trabzon sipahilerinden Arnavut Ali oğlu Balıkçı Veysi’nin tasarrufunda olduğu görülmektedir.
Gorgara nam-ı diğer Paçan köyü ile Holayısa köyleri 1521 tarihli timar kaydından anlaşıldığına göre, Hasan adlı şahsın tasarrufunda idi. 1522 tarihli kayıtta yer alan bilgilere göre; Holo köyünün timarı Bostanoğlu İlyas’a verildi. 1528 yılında Kondu köyü Hamza’nın, Paçan ve Oflare köylerinin birer hisseleri de Trabzon sipahilerinden Süleyman’ın tasarrufunda bulunmaktaydı.
Ogene ile ilgili ilk kayıt 1528 tarihli olup, burası yaylanın yanında mezra olarak kaydedilmiştir. Ogene mezrasının Hızır adlı sipahinin timarı olduğu görülmektedir. Bu mezranın yeni iskana açıldığı “hariç ez-defter” kaydından anlaşılmaktadır. Haldızen köyünün de 1530’lu yıllarda yerleşim yeri olarak kullanılmaya başlandığı belgelerden ortaya çıkmaktadır. Bu köyün Ramazan adlı şahsa timara verildiği anlaşılmaktadır.
1581 yılından önce Oflare köyü Satılmış’ın timarı iken, bu tarihte Osman’a verildiği anlaşılmaktadır. 1584 tarihli timar kayıtlarına göre; Gorgara nam-ı diğer Paçan köyü vergi geliri Hüdavendigar (Bursa) müteferrikalarından Mustafa Bey’in zeameti idi. Bu köy 1618 yılından önce Kurt adlı şahsın zeameti iken bu tarihte Dergah-ı ali müteferrikalarından Hamza adlı şahsa zeamet geliri olarak tevcih edildiği görülmektedir. Adı geçen timar ve zeamet sahiplerinin tamamı olmasa da büyük bir çoğunluğu maiyetleri ve aileleriyle birlikte dirliklerinin başınca bulunduğu ve yöreye Müslüman Türk nüfusunun akışında önemli rol oynadıkları düşünülmektedir.
Çaykara ve Dernekpazarı yöresinde fetihten önce kimlerin yaşadığını tespit için Trabzon Sancağı dahilinde tarih boyunca kimlerin yaşadığını ortaya koymak gerekmektedir. Trabzon yöresine ilk olarak M.Ö. III. Bin ile II. Bin yılları arasında Oğuzlar’ın öncü kollarından biri olarak kabul edilen “Gas/Kas” ve “Gud/Gutiler”’in yerleştiği belirtilmektedir. Trabzon şehrinin Kindinar mevkiinde bulunan bazı kalıntılardan bölgeye Kafkasya’dan Mosklar, Tibarenler ve Marlar’ın gelip yerleştikleri ve bunların ziraat ve balıkçılık yaparak geçimlerini sağladıkları bilinmektedir.
M.Ö. 675 yılından itibaren Kimmerler’in Doğu Karadeniz’e yerleşmeye başladığı ve bunların Anadolu ve Azerbaycan’da ilk Bozkır Kültürü’nü yaşayan “Proto-Türkler”’in olduğu kaydedilmektedir. Trabzon, Tirebolu ve Giresun şehirleri M.Ö. 656 yıllarında muhtemelen Miletoslular (Miletliler) tarafından kurulmuştur. Trabzon şehrinden ilk bahseden yazar ise Xenophon’dur. Xenophon’un verdiği bilgiye göre M.Ö. 400 yılında Doğu Karadeniz’de yaşayan kavimler Kolhlar, Driller, Mossinoikler, Halibler (Haldiler) ve Tibarenler idi. Faruk Sümer bunların Yunan asıllı olmadıklarının kesin olduğunu belirtmektedir.
Doğu Karadeniz bölgesine Kimmerler’den sonra İskitler (Sakalar) gelmiş ve bunların hakimiyetleri 28 yıl kadar sürmüştür. İskitler’in hakimiyetine Medler son vermiştir. Medler M.Ö. 606 yılında Doğu Karadeniz bölgesini ellerine geçirmişlerdir. M.Ö. 547 yılında bölge Persler’in hakimiyetine geçmiş ve bu hakimiyet Makedonya Kralı İskender’in M.Ö. 334 yılındaki doğu seferine kadar devam etmiştir. M.Ö. 312-280 tarihleri arasında bölge İskender’in komutanları idaresinde kalmıştır. M.Ö. 280-63 yıllarında da bölge Pontus Devleti idaresinde bulunuyordu. M.Ö. 63-M.S. 395 yılları arasında Doğu Karadeniz, Roma İmparatorluğu’nun hakimiyetine girmiştir. Bu bölgede Hristiyanlığın imparator Kostantin (M.S.324 yılında) zamanında yayılmaya başlandığı anlaşılmaktadır. M.S. 394-1204 yılları arasında bölge Bizanslıların yönetimine girmiştir. Bu dönemdeki önemli hadiselerden biri 530 yılında Bizanslılar tarafından bozguna uğratılan Bulgar Türkleri’nin bir bölümü Trabzon havalisine yerleştirilmiştir. Diğer bir hadise ise XII. asırda 40 bin Kuman ailesinin Gürcistan’a inerek burada Hristiyan olmaları ve buradan Doğu Karadeniz’e ve Doğu Anadolu’ya gidip yerleşmeleridir. 1057’de Anadolu’ya sevk edilen Türkmen gruplarının Trabzon hinterlandını yağma ettikleri anlaşılmaktadır. 1073-1074 yıllarında Trabzon dolaylarında Türklere rastlanmaktadır.
 Malazgirt Zaferi’nden sonra muhtemelen 1072’de Trabzon Türklerin eline geçmiştir. Üç yıldan fazla Türklerin elinde kalan Trabzon, 1075 yılında Theodore Gabras tarafından geri alınmıştır. Trabzon valisi olan Gabras 1091’de Türkler’in elinde olan Bayburt’u ele geçirmiş, fakat 1098’de Gümüştekin Ahmet Danişment Gazi’nin oğlu İsmail tarafından geri alınmıştır. 1080 yılındaki fetihlerle birlikte Doğu Karadeniz bölgesinde Türkmenler’in yerleşmesiyle demografik yapı büyük ölçüde değişmiştir.
Türkler Trabzon ve çevresi dışında Gümüşhane-Bayburt-Artvin çevresine yerleşerek bölgeyi yurt tutmaya çalışmışlardır.
1204’te İstanbul’un Latinler tarafından istilası üzerine Trabzon’a kaçırılan Andronikos Komnenos’un oğlu, Gürcü Kraliçesi Tamarra’nın yardımıyla burada imparatorluğunu ilan etmiş, böylece Türkler tarafından fethine kadar Trabzon Rum İmparatorluğu (Komnenoslar hanedanı) kurulmuştur (1204-1461). Bu dönemde Türkler’in Trabzon’u almak için yoğun bir şekilde bölge üzerine hücum ettikleri tespit edilmektedir. Bunlardan Çepniler’in bağımsız olarak veya diğer Türk boylarıyla birlikte Trabzon üzerine yaptıkları seferler dikkat çekmektedir.
Çepniler, Oğuzların Üçok koluna bağlı olupi önce Türkistan’dan İran’a, buradan da Anadolu’ya göç etmişlerdir. 100 bin kişi olduğu belirtilen bu Çepni boyunun büyük bir çoğunluğu Giresun, Tirebolu, Görele ve Büyükliman (Vakfıkebir)’a yerleşmiş, bir kısmı da daha batıya hareket ederek İzmit, Balıkesir ve İzmir’e iskan etmiştir. XIII. asırda Sinop çevresinde görülen Çepniler’in bilahare Ordu, Giresun, Trabzon ve Rize bölgesinde etkin rol oynadıkları görülmektedir. Trabzon Sancağı dahilindeki Türk yerleşmesinde bu boyun birinci derecede etkili olduğu ortaya çıkmaktadır.
1228’de I.Alaeddin Keykubad karadan ve denizden kuvvetler sevk ederek Trabzon’u kuşattı. Ancak Türkiye Selçuklu Kuvvetleri şehri teslim alamadan geri döndü. Öte yandan 1318-1319 yıllarında Sinop’taki Pervaneoğullarına ait kuvvetler de Trabzon sahillerine akınlar yapmış, ancak önemli bir başarı elde edememişlerdir. 1340’ta Komnenoslar’a ait kuvvetlerin Trabzon’un güneyinde bulunan yaylalardaki Akkoyunlu Türkmenleri’ne saldırdıkları ve büyük maddi zarar verdikleri görülmektedir. 1341’de bu saldırıya karşı olmak üzere Trabzon şehrine saldıran Akkoyunlular şehri kuşatıp yağmaladılar. 1343’te tekrar Trabzon üzerine yürüyen Akkoyunlular önemli bir başarı elde edemeden geri döndüler. Buna karşılık Trabzon imparatorları, Türkler’in hücumlarını önlemek için kızlarını ve yeğenlerini Türkmen liderleriyle evlendirme siyaseti güttüler. Bu politikalarıyla Akkoyunlular üzerinde tesirli oldular.
1361’de 400 atlı ile Maçka üzerine yürüyen Bayburt Emiri Hoca Latif, Maçkalılar tarafından 200 kadar atlısı ile birlikte öldürülmüş, buna karşılık 1397 yılında Hacı Emir Oğulları Beyliği’nin lideri Süleyman Bey, Giresun kalesini fethetmiştir. Aziz b. Erdeşir-i Esterabadi, Giresun kalesinin “sağlamlığı ve alınamamazlığı” ile meşhur olduğunu, İslamiyet’in doğuşundan beri hiçbir müslümanın buraya giremediğini ve bu kaleyi fethetmeye muvaffak olamadığını kaydetmektedir.
Stratejik ve ticari yönden önemli bir şehir hüviyeti taşıyan Trabzon’a ve Doğu Karadeniz Bölgesine karşı Osmanlılar’ın ilk fiili teşebbüsleri imparator IV. Kalo Loannes (1447-1458) zamanında başlamıştır. Bundan önce de Sultan II: Murad, 1442’de gemilerle Trabzon üzerine bir kuvvet göndermiş, bu kuvvetler karaya çıkarak yağma ve tahrip hareketinde bulunarak birçok esirle geri dönmüşlerdir. Fatih’in İstanbul’u fethinden sonra, Kalo Laonnes, Osmanlılar’a dostluk teminatı vermiş ve muayyen bir vergi ödemeye başlamıştır.
Buna mukabil Erdebil Ocağı şeyhlerinden Şeyh Cüneyd’in 1456 yılında Rafizi Türkmenler’i yanına toplayarak, pek zayıflamış olan Trabzon İmparatorluğu’nu ortadan kaldırıp burada bir devlet kurmak amacıyla Trabzon üzerine yürüdüğü görülmektedir. Akçakale’yi alıp imparatorluğun ordusunu bozguna uğratan Şeyh Cüneyd, Trabzon surlarına dayandı. Ancak şehir üzerine yaptığı hücumlardan bir netice alamayınca ve Fatih’in emriyle Rum Beylerbeyi Hızır Bey’in karadan ve denizden imparatorluğun yardımına koştuğunu haber alınca kuşatmayı kaldırarak geri çekilmiştir. Fatih bu davranışı ile Trabzon’a karşı girişilecek her çeşit müdahaleyi kendisine yapılmış bir hareket saydığını ortaya koymaktaydı. Hızır Bey’in Trabzon seferi Komnenler Devleti’nin Osmanlı himayesine alınmasını ve her yıl 2000 altın vergiye bağlanmasını sağlamıştır. Ancak Fatih, Hızır Bey’in esir ettiği Trabzon İmparatorluğu vatandaşlarını serbest bırakmak karşılığında yıllık vergiyi 3000 altına çıkarmıştır.
Bununla beraber İmparator Kalo, Rum Beylerbeyi Hızır Paşa’nın Osmanlı kuvvetleriyle Trabzon önlerinde görünmesinden, neticede Fatih’in Trabzon üzerine yürüyereceğini anlayarak kendisine müttefik aradı. Türk beyleri içinde o dönemde en güçlüsü olan Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ı kendi tarafına çekmek için Diyarbekir’e elçiler gönderdi ve kızı Thedora’yı (Despina Hatun) onunla evlendirmeye karar verdi. Çeyiz olarak da Kapadokya (Sivas vilayeti)’yı teklif etti. Bunun üzerine 1458 yılında Uzun Hasan Trabzon İmparatoru Kalo Loannes ile ittifak andlasmasi imzaladı. Ancak Kalo Loannes, henüz kızı Diyarbekir’e gitmeden ölmüş, yerine kardeşi David geçmişti. Trabzon İmparatoru olan David Komnenos, Uzun Hasan ile yapılan ittifak andlaşmasını yeterli görmeyerek, yaklaşan Osmanlı tehlikesine karşı Gürcistan, Fransa Burgondia dukalığı, Karaman ve İsfendiyar beyliklerini de kendisiyle ittifak yapmaya çağırmış ve Roma’da bulunan Papa’ya Haçlı Seferi hazırlaması için elçiler göndermiştir. Bu arada David yeğenini Uzun Hasan’la evlendirdikten sonra Akkoyunlu hükümdarına bir elçi göndererek, Osmanlılar’a ödenen haracın kaldırılması hususunda Fatih Sultan Mehmed nezdinde teşebbüse geçmesini istemiştir. Uzun Hasan da 1459 yılında Fatih’e bir heyet göndererek padişahtan, David’den alınan verginin alınmamasını dilemiştir. Talebi reddeden Fatih bu gelişmelerden sonra, Trabzon üzerine sefere karar vermiştir.
23 Mart 1461’de Edirne’den hareket ile, Gelibolu-Mudanya yolu ile Bursa’ya gelen Fatih, Gelibolu Sancakbeyi Kasım Bey kumandasındaki 300 parçalık donanmayı da Sinop’a göndermiştir. Önce Kastamonu ve Sinop’taki Türk Beyleri’ni itaat altına aldı. Sultan Mehmed, donanmayı buradan Trabzon üzerine sevk etmiş, kendisi de Tokat’ın kuzeyindeki Koyulhisar’a yönelmiştir. Akkoyunlular’a ait olan bu kaleyi de zapt eden Fatih, buradan doğuya doğru hareket ederek Erzincan yakınlarında Yassıçimen yaylasında otağ kurmuştur. Uzun Hasan ise Erzincan ovasında mevzilenmiştir. Ağır donanımlı Osmanlı ordusu karşısında başarı gösteremeyeceğini anlayan Uzun Hasan, muhtemel bir çatışmayı önlemek için annesi Saray Hatun’u bazı adamları ile birlikte elçi heyeti olarak Fatih’e göndermiştir. Fatih Trabzon seferi müddetince Saray Hatun’u yanında tutmuştur.
Yassıçimen yaylasından Bayburt ovasına inen Osmanlı ordusu, buradan “Bulgar” dağına çıkarak iki kola ayrılmıştır. Mahmud Paşa, şehri batıdan kuşatmak ve kaledekilerin kaçmasını önlemek için Rumeli askerleriyle batı yönüne gönderilmiştir. Kendisi ise kapıkulları ve Anadolu ordusuyla, pek kullanılmayan sağ koldan bir yolu izleyerek doğu yönünden Trabzon üzerine yürümüştür. Mahmud Paşa komutasındaki kuvvetler Fatih’ten bir gün önce Trabzon’a inerek şehri kuşatmış, daha önce Trabzona gelen donanma ise şehri 28 günden beri abluka altına almıştı. Fatih’in Trabzon’a geldiğini gören David, Mahmud Paşa’nın göndermiş olduğu elçiler vasıtasıyla şehri teslim edeceğini bildirmiş, nitekim 15 Ağustos 1461’de şehir Osmanlılara geçmiştir.
Trabzın şehri fethedilince, Trabzon İmparatorluğu’na tabi Giresun’dan Hopa’ya kadar bütün yerleşim yerleri Osmanlılar’a katılmıştır. Bölge sancak olarak teşkilatlandırılmıştır. Torul ve Canca kaleleri ile havalisi (Kürtün’ün sahil kesimindeki yerleşim yerlerinin haricindeki yerler) 1479 tarihinde Rakkas Sinan Bey tarafından zapt edilerek Trabzon sancağının fethi tamamlanmıştır.
 Fetihten Önce ve Sonra Türk Yerleşmesine Dair İzler
 
Trabzon’un fethiyle birlikte civar illerden ve Osmanlı Devleti sınırları dahilinde bulunan değişik bölgelerden çok sayıda Müslüman Türk nüfusu Trabzon sancağına yerleştirilmesinin yanında, çok sayıda hristiyan nüfus da bu bölgeden alınarak Rumeli’ye, İstanbul’a ve muhtelif bölgelere yerleştirildiği arşiv kayıtlarında açıkça görülmektedir.
Burada önemli olan hususlardan biri fetihten önce; bugünkü Çaykara ve Dernekpazarı ilçesi sınırları dahilinde ve bu yerleşim birimlerinin yakın çevresine Türk nüfusun yerleştiğine dair elde ne tür delillerin bulunduğu meselesidir. Bu konuyla ilgili olarak elimizde bulunan en önemli deliller; yer adları ve bölgede varlıklarını hala devam ettiren ailelerdir.
Trabzon sancağı dahilinde, özellikle Çaykara ve Dernekpazarı çevresinde ilk bozkır kültürünü yaşayan Proto-Türkler olarak kabul edilen Kimmerler’in burada yaşadıklarına dair delil; Çaykara’nın güneyinde yer alan Soğanlı geçidinin barı tarafına düşen dağların Kemer-Kimmerius (Ağarmış) dağları olarak adlandırılmasıdır. Yine Rize’nin doğusundaki Kemer köyü, kayası ve Pazar ilçesinin batısındaki Kemer Burnu, bölgedeki Kimmer varlığının diğer belgeleridir.
İskitlerin/Sakaların, Trabzon ve çevresine yerleştiklerine dair önemli bilgi; Skydises/İskit Dağı’nın Maçka ilçesinin güney doğusunda yer alan Kolat Dağı olmasıdır. Nitekim Heredot, İskitleri, Skolat/Kolat adıyla zikretmektedir. Kolatlara dağ isminin yanı sıra bölgede Kolat, Kolatoğulları adıyla anılan ailelere rastlanması ve Yusufeli’nin Barhal köyünde Kolatet (Kolat Yurdu) adıyla bir mahalle ile Trabzon ili dahilinde Saka soyadının bulunması Sakaların/İskitlerin bölgedeki varlığının bir delili olarak düşünülmektedir.
Bulgar Türklerinin bölgede yaşadıklarına dair önemli bulgulardan biri 1554 tarihli arşiv kayıtlarında Torul kazasında gayr-i Müslim Bulgar ailelerin yaşamasıdır. İkincisi de Bayburt ile Trabzon arasında bulunan ve Fatih’in yaya olarak aştığı Bulgar Dağı (Bugünkü Kemer Dağları)’dır. Yine Trabzon ile Rize arasında Çengel Dağı, of ile Bayburt arasındaki sarp ve dağlık bölgeye Çengelistan adı verilmesi, yöreye Bulgar cemaatlerine ismini vermiş olan Çenge oymağının yerleştiğinin bir göstergesi olduğu düşünülmektedir. Yine Maçka’daki Aşağı ve Yukarı Hortokop köylerinin Bulgar Türkleri’nin Hortu adlı oymağından geldiği tahmin edilmektedir.
1486 ila 1583 yılları arasındaki tahrir kayıtlarında yer alan Of kazasına tabi aşağıdaki köyler dikkat çekmektedir: Gorgara nam-ı diğer Paçan (Bacan), Kondu, Çıfaruska nam-ı diğer Balaban, Devaser nam-ı diğer Öküzlü, Uzuntarla, Hanlut nam-ı diğer Eğridere, İşkane nam-ı diğer Yarakar, Polyale (Bolyale) nam-ı diğer İşkane adlı köylerin adı Türkçedir.Paçan (Bacan) adlı köyler Peçenek ya da Kuman Türkleri ile ilgili olmalıdır. Nitekim Oğuz Han’ın kardeşinin adı Bacanak yani Peçenek idi. Peçenek boy adının menşeinin bacanak kelimesi olduğu ve ayrıca Peçenek Türkleri uruglarının reisleri arasında Mayçan (Bafcan) adlı birinin bulunduğu bilinmektedir. Yine Kuman Türkleri arasında “Beçene” adlı bir urug (oymak) bulunmaktaydı. Rasonyi, Kumanlar arasında Berendi ve Beçenek adlı oymakların bulunmasını, bunların Kumanlaşmış ve dolayısıyla Kıpçaklaşmış cüzleri olduğu şeklnde açıklamaktadır. Ayrıca Kumanlar’ın Baçman adıyla bir komutanları vardı. Faruk Sümer’in belirttiğine göre, İran’daki bir Türk oymağının adı Bacmanlu (Bajmanlu) idi. Of’a bağlı olan Çıfaruksa köyü timar sistemi içinde iki bölüme ayrılmış ve bu iki bölümlerden birinin diğer adı Balaban, diğerlerinin ki de Balaban-ı Küçük’tü. Ayrıca Of sınırları dahilinde Balaban adlı bir dere bulunmaktaydı. Balaban bir Türk oymağının adıdır. Aynı zamanda Balaban, Kuman Türkleri’ne ait bir isimdi. Kayıtlarda, Ahlat Şahı olarak geçen Balaban ve gençliğinde Delhi’ye giderek burada sultan olan Kuman (Kıpçak) Türkleri’nden Balaban’ın varlığı, bu ismin Türklerde ad olduğunu ispatlamaktadır. Öküzlü adı Türkçe’de bir obanın ve bir cemaatin adıdır. Nitekim Yomut oymağının Şeref Cunı kolunun Hive’de bulunan bir obasının ad Öküz idi. Yine Anadolu’da bulunan Yörükan taifesinin bir cemaatinin adı da Öküz olduğu görülmektedir. İşkane, İşkane nam-ı diğer Yarakar ve Bolyale (Polyale) nam-ı diğer İşkane adlı köylerin de, Türkistan’da Oğuz Türkleri tarafından kurulan İşkan şehri ile ilgili olmaları muhtemeldir.
1618 tarihli arşiv kayıtlarında Of kazasına tabi Komanit (Kumludere), Kancı (Sarıbey) adlı köylerin yanında, günümüzde de yörede Kanlıdağ, Kanlıyatak Tepesi (Çaykara), Salmata Deresi, Şekersu (Sakarsu) yaylası (Çaykara) yer isimleri ve Kanlıoğlu lakabının varlığı Kuman/Kıpçak yerleşmesinin örnekleridir. Yine Hayrat’a bağlı Hanlut (Dağönü) köyünün bir mahallesinin adı Cordanlı, Barış köyünün eski adı Komarit’tir. Cordan/Yortan’ın ve Kuman’ın birer Kuman boyu oldukları bilinen bir husustur.
Kumanların Of-Çaykara bölgesindeki varlığını ortaya koyan en önemli delillerden biri de bugün bile kullanılan sülale ve aile isimleridir. Nitekim Of’a bağlı Hastikoz (Aşağı Kışlacık) köyü ile Hayrat’a bağlı Hanlut (Dağönü) köyünün Cordanlı mahallesinde Cordanlar ailesi vardır. Yine Çaykara’ya bağlı Şur (Şahinkaya) köyünde şimdi soyadları “İşçi” olan Cordanlar olup, bunlardan bir kısmı Hatay’ın Kırıkhan ilçesine yerleşmiştir. Yine Çaykara’nın Çamlıbel köyünde Cordanoğulları adıyla anılan aileler bulunmaktadır.
Cordanlar’ın dışında bölgede Kuman izlerini ortaya koyan diğer kalabalık aileler de başta Saraloğulları, Şişmanoğlu, Demircioğlu, Konguroğlu, Uzunoğlu gibi soy isimleri taşıyan ailelerdir. Bunların dışında Kuman özel adlarını taşıyan Ayaz, Balaban/Balabanoğlu, Balta, Barkan, Boğa, Çakan, Çora, Kaba/Kabaoğlu, Kaban, Kaçmaz, Kara, Karaca, Karaduman, Kepenek, Koç, Koçali, Koçkar, Kolbas, Kumandaş, Külünk, Tepret, Tolun, Toruntay, Ulaş, Yula soyadlı ailelerin bulunduğunu belirtmek gerekmektedir. Çaykara ve Dernekpazar’nda Cuman/Kuman soyadlı aileler yanında çok sayıda Kuman özel adını taşıyan ailelere rastlanmaktadır. Nitekim Çaykara ilçesine bağlı Eğridere (Gorgoras) köyündeki Dumanoğulları, Hunbaloğulları, Koçakoğulları (bu sülale bugün Koca, Koçak ve Kurşunoğlu soyadlarını taşımaktadır) ve Sarıoğulları’nın Kuman Türkleri’nden olduğu belirtilmektedir.
Kuman Türkleri’nin bölgedeki önemli diğer izlerinden biri de kemençedir. Nitekim Kuman Türkleri’nde Kemençe bir musiki aletinin adıdır. Yine Trabzon bölgesinde oynanan horon çeşitlerinden “düz horon”un, Gökoğuz (Gagauz) Türklerinde de “düz horu” adıyla oynandığı anlaşılmaktadır.
Yer isimlerinden hareketle bölgede Hunlar’ın izlerine rastlandığı gibi, Peçenekler arasında da mevcut olan, ancak Uz (Oğuz) menşeli olan Maklar’a da tesadüf edilmektedir. Çaykara’nın Soğanlı (Aşağı Hopşera) köyünün bir mahallesi Makdanos’tur. Dernekpazarı ilçesi köylerinden olan Ormancık (eski adı Makdanos) ile Of’a bağlı Kırınta Makidanos (Dağalan), Baltacı Makdanoz, Alanomakot, Hayrat’a tabi Maki (Dereyurt), Maklifteryalı (Pınarca), Makitoromanlı (Taflancık) köyleri ve Maki Deresi’nin Maklarla ilgisi olduğu belirtilmektedir. Of’un diğer bir adının da “Oğuz” olması dikkat çekmektedir.
Of’a bağlı Hazerkozan (İkidere) köyü ile İşkenaz/Aşkenaz (Kirazköy) köylerinin Hazar Türkleri ile ilişkisi olduğu kuvvetle muhtemeldir. Ayrıca Of, Sürmene ve Dernekpazarı’ndaki bazı eski köy camilerinde ve konaklarda Yahudilerce kutsal kabul edilen yedi kollu şamdan ve Davut yıldızı sembolleriyle yapılan süslemeler Hazar Türkleri’nin bölgedeki izleri olarak düşünülmektedir.

*kaynak:Geçmişten Geleceğe ÇAYKARA DERNEKPAZARI (17-25 sayfalar)
(çaykara ve dernek pazarı kültür yardimlaşma cemiyeti yayınıdır.)

TEMEL FIKRALARI
HALİNE ŞÜKRET

Dursun, çok feci bir trafik kazası geçirir… Koma halinde hastaneye kaldırırlar. Tedavi olurken kendine gelir. Yatağında bakar ki bir kolu yok… Hepten morali bozulur, asabileşir. Bir taraftan da hastaneyi birbirine katar:-Ben tek kolla nasıl yaşarım şimdi!Diye bağırıp çağırır. Kendini hastanenin penceresinden atıp intihar edeceğini söyler. Doktorlar başına toplanır, bakarlar Dursun ciddi, başlarlar nasihata:-Bak evladım, insan tek kolla da yaşayabilir, ölmediğine şükretsene. Sonra beterin beteri var. Geçen yıl Temel de kaza geçirdi. Onun iki kolunu birden kesmek zorunda kalmıştık… Ama o senin gibi bağırıp, hastaneyi birbirine katmadı. Şimdi de gül gibi yaşayıp gidiyor. İnanmazsan git de bak.Dursun, bir an sakinleşir, gider yukarı mahallede Temel’i bulur. Bir de bakar ki, Temel’in hakikaten iki kolu kesik ama, Temel bahçede kıvır kıvır oynuyor, hem de nasıl oynuyor…Bizim Dursun’un kafası karışır ve hayretle Temel’e yaklaşır:-Ula Temel, eyi ki seni gördüm, yoksa hayatum gideyidi. Ula bizim bi kolumuz kesildi diye intihar edeceğidum. Ama senin, iki koli kesik vaziyette, hem de bi dansöz gibi oynamana karşı teselli oldum… Şu dünyanın haline bak, benum tek kolum kesildi diye intihar edecek kadar beyinsuzum, sense iki koli yok göbek ataysun… Derken, Bizim Temel patlar:-Ula sen manyak misun, ne göbek atmasi. Sırtım fena halde kaşuniyi… Patlayrum.

——————————————————————————-

-SAY

Bizim küçük Temel, Okuldan bir türlü mezun olamıyor. En sonunda öğretmen:-Oğlum seni imtihan edeceğim. Bilirsen seni mezun edeceğim.Temel sevinir, sözlüye kalkar… Hoca:-Söyle bakayım Temel, İngiltere’yle Fransa kaç kez savaştılar?Küçük Temel:-Alti defa savaştiler öğretmenum.Hoca:-Aferin sana Temel, tebrik ederum, der.Küçük Temel, mezun oldum sevinciyle hocaya bakarken, hoca:-Peki say bakalım, demez mi?Küçük Temel:-Bir… İki… Üç… Dört… Beş… Alti.

——————————————————————————–

TEMEL’İN OĞLU

Temel’in oğlu küçük Temel, okula gittiğinde öğretmeni sorar:-Temel, baban nasıl iyi mi?Küçük Temel:-Öğretmenum, babam dün akşam banyo küvetine girdi, uyudi kaldi oriya…Öğretmen şaşkın:-Uyudu mu? Desene sular evi bastı, ev mahvoldu…Küçük Temel sakin:-Yooo öğretmenum öyle olmadi, çünki babam ağzı açuk uyur..

——————————————————————————–

BAŞKA ÇİMSE YOK Mİ?

Temel, bir gün tarlasından eve dönmektedir. Karadeniz bölgesinin sarp arazisindeki patikada ilerlerken, birden ayağı kayar ve yüzlerce metre derinlikteki uçuruma yuvarlanır. Can havliyle, uçurumdaki bir ağacın dalına tutunur. Aşağıya bakar, metrelerce derinlikte ve dibinde de sivri kayalar. Belki duyan olur da kurtarmaya gelir diye avazı çıktığı kadar bağırır:-Çimse yok miiii!Bir kaç kere daha bağırır. Sonunda, ta yukarılardan, gökten bir ses duyar:-Ey kulum Temel! Düşüp ölsen ne var ki? Seni cennetime koyarım. Eğer emirlerimi yaptıysan, yasaklarımdan kaçındıysan, kul hakkı yemediysen hiç korkma!Temel şöyle bi düşünür, emirlerden hemen hiçbirini yapmamış, yasakların neredeyse tamamını yapmış, kul hakkı desen sadece Fadime’nin hakkını ödeyemez. Başını kaldırıp, tekrar bağırır:-Başka çimse yok miiii!

——————————————————————————-

-FADİME’DEN E-POSTA…

Şubat ayının soğuk günlerinde, ikisi de Amerika’nın değişik bölgelerinde, ayrı ayrı iş gezilerinde olan Dursun’la karısı, Florida’da buluşup yaz sıcaklarının yaşandığı bu bölgede, bir kaç gün geçirmeye karar verirler.Eşi, Dursun’dan önce gider Florida’ya ve ertesi gün için Dursun’a da yer ayırttıktan sonra, ona bir e-posta gönderir. Fakat mesaj, adreste bir harfi yanlış yazdığı için, Dursun yerine, bir gün önce karısı ölen Temel’e gider. Yaşı da epeyce ilerlemiş bulunan Temel, bilgisayar ekranında mesajı okuyunca, korkunç bir çığlık atar ve düşüp bayılır. Zaten çok üzgün olan Temel’in bu çığlığı üzerine ev halkı odaya dolar ve herkes yerde yatan Temel’e yardım için koşuşturmaya başlar.Temel, bir süre sonra kendine gelir ve niçin çığlık attığını soranlara, bilgisayar ekranını gösterir:“Sevgili Kocacığım,Bugün, buraya ulaşır ulaşmaz, önce yarın senin gelişinle ilgili tüm işlemleri tamamladım, sonra da bana ayrılan yerime yerleştim. Burası gerçekten de dedikleri gibi çok sıcak… Seni dört gözle bekliyorum…” (Karın)-

——————————————————————————-

VERGİ

Bizim Temel uluslararası ekonomi toplantısına katılır… Devletin topladığı vergi dağılımını tartışırlar… Konuşmacılardan biri Amerikalı, biri Avrupalı, biri de Temel.. Ortaya bir fikir atılır… Halktan toplanan vergiler nasıl dağılım yapılacak. Amerikan vatandaşı söz alır:-Bizim Amerika’da önce yere bir çizgi çizeriz ve sonra topladığımız vergileri havaya atarız… Çizginin soluna düşen paraları halka hizmet olarak geri veririz, sağ tarafta kalan devlete kalır, yatırım yaparız…Derken Avrupalı söz alır ve:- Bizim Avrupa’da başka ama ona benzer bir uygulama yaparız… Önce yere bir daire çizeriz… Halktan toplanan vergileri havaya atarız. Dairenin dışında kalan halka hizmet olarak geri döner, dairenin içine düşenleri devlet harcamalarına kullanırız…Sıra bizim Temel’e gelir ve başlar anlatmaya:-Ula uşaklar ne güzel anlattunuz. Keşke bizda sizun çirkefluklerunuzi değil da habu çalışkanluğunuzi alsak… İnanun bizum öyle bir uygulamamız yok… Bizde daha kısa oluyi… Bi kere öyle yere çizgi çizmezuk… Bizde hükümet halktan toplar vergileri… Atar havaya. Yere düşenleri kendilerine harcama yaparlar… Havaya kalanlar halka hizmet olarak geri döner…

——————————————————————————–

GEÇİM ÇARESİ

Siyasiler boş yere kavga ederse ekonomi de vatandaşa kalır… Temel, Dursun ve İdris’in parasızlıkları canlarına tak eder. Bir taraftan işsizlik bir taraftan geleceği kapkara bir siyaset… Ekonomi ve enflasyonu bırakan siyasiler devamlı kavga ederler…Bunlar da oturur geleceğimizi, yani ekonomi, işsizlik nasıl çözülür onu tartışırlar. İdris söz alır:- Uşaklar ben en hızlı kalkunmanun yolini buldum… Bi uçak filosu yolliyalum. New York’i bombaliyalum… Sora da Amerika bize atom atar. Teslim oluruk. Sora da Japonya gibi çikaruk ortaya aha zengin oldun…Dursun atılır:- Ula daha kolayi varken öyle niye edeyruk… En iyisi Amerika’ya savaş ilan edelum Beşinci Filo oriya çıkarma yapar… Savaşı kaybederuk… Ardından Almanya gibi ortaya çikaruk aha zenginsun. Sonunda Temel atılır, kafasını kaşır ve:- Ula uşaklar ya savaşi biz kazanursak, oni hiç hesap etmedunuz…

——————————————————————————–

MÜTEAHHİT TEMEL

Bizim Temel, Amerikalı ve İngiliz’le telefon direği dikme ihalesine girmiş. Müdür şöyle bir öneri getirmiş:-Hepiniz aynı teklifi verdiniz ama bizim için sürat önemli. Bir yarışma yapalım, kim daha çok direk dikerse ihaleyi o alacak…Üçüne de 5 saat süre ve yeterince direk verilmiş. Amerikalı 40, İngiliz 50, Temel de sadece 4 direk dikmiş. Müdür kızmış:-Nasıl olur, bak diğerleri bir sürü direk dikmiş…-Mudür bey siz onların diktuğu direkleri görmedunuz… Nerdeyse tamami dişarda…

——————————————————————————-

KAPLUMBAĞA TEMEL

Dört kaplumbağa, pikniğe çıkmaya karar vermiş. Erzakları hazırlayıp; bir yıl, iki yıl, beş, on yıl derken, otuz yıl sonra piknik yerine varmışlar. Gazozları, yiyecekleri, herşeyi ortaya çıkarmışlar. Bir bakmışlar gazoz açacağı yok. Tek çözüm, birinin eve gidip açacağı alıp gelmesi. Görev, içlerinde en küçük kaplumbağa olan Temel’e düşmüş. Genç kaplumbağa:-Ben gelene kadar buradaki yiyeceklere dokunmazsanız giderim…Diğerleri bunu kabul etmiş. Temel, yola çıkmış; bir,iki, on, yirmi yıl geçmiş. Bu arada, yaşlı kaplumbağalardan biri fenalaşmış. Arkadaşları ne yapsa faydasız, son bir dileği olup olmadığını sormuşlar:-Gerçi genç kaplumbağaya söz verdik ama, şuradaki sarmalardan bir tanesini yesem olur mu?…-Elbette…Diyerek, sarmalardan birini vermişler. Tam ağzına atacağı sırada, genç Temel, çalıların arasından fırlamış:-Gitmiyorum işte, gitmiyorum…

——————————————————————————–

YILAN TEMEL

Yılan Temel, arkadaşı yılana sormuş:-Haçan, biz zehirli yilan miyuk?-Heee, n’oldu ki?-Dilimi ısırdum da…

——————————————————————————–

FADİME FEMİNİST OLURSA

Dünya Feministler Kongresinde konuşmacılar görüş belirtmektedir. Amerikalı bir hanım şöyle der:-Ben iyi bir şirketin genel müdürüyüm. Artık alışveriş yapmaktan bıktım. Kocama “bundan sonra alışverişleri sen yap” dedim. Baktım, birinci gün oralı olmadı, ikinci gün oralı olmadı, üçüncü g